Nửa chặng đường lịch sử đầu tiên!
Goths/Gothic – một cái tên cổ xưa tồn tại qua bao thế kỉ và ngày nay vẫn được truyền giữ bởi một bộ phận giới trẻ tự gọi mình là người Goths. Không những vậy, trong âm nhạc còn có một nhánh của rock là gothic metal. Vậy Goths là gì? Đó là một câu hỏi khó vì những khái niệm và nguồn gốc của nó rất trừu tượng. Do đó, trước hết ta hãy giữ một tư tưởng rằng Goths hiện nay là tên gọi của một nền văn hóa (Gothic subculture hoặc Gothic counter-culture). Văn hóa này tuy khởi sinh từ một nền văn hóa khác nhưng vẫn có những đặc trưng của riêng mình. Có thể so sánh nó như một mạch ngầm len lỏi nhưng không bao giờ khô cạn. Sau khi nắm khái niệm như vậy, ta sẽ quay ngược thời gian chứng kiến lại tòan bộ quá trình tồn tại và phát triển, nguồn gốc ra đời của Goths cũng như những sự kiện liên quan đến nó.
Đầu tiên là chữ “goths” ra đời khi nào và từ đâu? Vào thế kỉ thứ 3 (hoặc 4) thời kì hòang kim của đế chế La Mã đã nằm xa trong quá khứ, chính quyền hòan tòan suy yếu và có nguy cơ sụp đổ. Đây là thời điểm các nước láng giềng, các dân tộc xung quanh bước vào đánh cướp những mảnh đất La Mã. Họ đồng lọat tấn công khắp nơi từ ngòai vào trong, giống một bầy thú đang xé từng miếng mồi. Cũng theo trào lưu bấy giờ, một giống người ở Đức gồm hai bộ lạc: Visigoths sống ở nơi hoang mạc khô hạn và Ostrogoths sống ở vùng thảo nguyên phía đông đã tràn vào La Mã, đánh chiếm vùng đất là Thụy Điển ngày nay. Thời bấy giờ, từ “goth” được dùng để gọi người của hai bộ lạc này. Tuy nhiên nó cũng có nghĩa bóng ám chỉ những người có hành vi cư xử thô bạo, thiếu văn hóa. Người ta đặt tiếng lóng cho họ là “goth” là vì hành động của họ chẳng khác gì người bộ lạc Visigoths và Ostrogoths.
Khởi đầu là từ đây..
Thời gian trôi qua, như ta biết cuối cùng đế chế La Mã cũng sụp đổ, nhường lại sự cai trị lại cho những kẻ khôn ngoan và hùng mạnh hơn. Vậy điều gì đã xảy đến với hai bộ lạc Visigoths và Ostrogoths? Họ đã sinh sống và chống chọi ra sao? Và ta cũng đã biết người goths đã không còn nữa, họ đã tuyệt chủng. Những gì ta phỏng đóan thì nhiều mà một sự thật duy nhất lại luôn luôn mờ mịt. Tuy nhiên… đến thế kỷ thứ 8, có một cách viết mới xuất hiện. Cách viết này khởi nguồn từ các học giả làm ghi chép. Với khối lượng lớn công việc phải làm, họ có những mẹo để rút ngắn bớt khỏang cách giữa hai chữ đồng thời viết được nhanh hơn. Một trong những mẹo đó là cách cầm bút nghiêng. Và vì do viết nhanh, họ vô tình tạo ra một lối viết chữ phóng khóang với những những đường cong, những dấu đá móc nhẹ đầy ngẫu hứng. Người ta đặt nó là Gothic calligraphy có lẽ do những nét đó tương đồng với bảng kí tự của giống người goths xa xưa. Ta lại quay về thế kỉ thứ 4 một chút, bảng chữ cái này (Gothic alphabet) được Bishop Wulfila (311-383) người chỉ huy bộ lạc Visigoths lập ra với mục đích dịch lại kinh thánh và có một ngôn ngữ riêng cho bộ lạc. Nó dựa trên bảng mẫu tự Hy Lạp với một số chữ đặc biệt mượn từ bảng mẫu tự Latin và Runic – một lọai chữ viết của những dân tộc Bắc Âu xưa sống ở thế kỉ thứ 2. Vậy là vào thế kỉ thứ 8, cách viết kiểu gothic đã ra đời.
Thế kỷ 9, 10, 11 trôi qua nhanh chóng. Châu Âu trung cổ (Middle age) bắt đầu. Thời kì này có nhiều sự kiện lịch sử và làm tốn giấy mực không ít của các nhà sử học. Một sự kiện cũng được nhắc đến nhiều, cũng rất là nổi bật đó là sự ra đời của kiến trúc gothic (gothic architecture). Ta không hiểu tại sao lại gọi là “kiến trúc kiểu gothic”?! Về cơ bản kiến trúc gothic và roman có cùng một nền tảng về kiến trúc học. Nhưng nó sáng tạo trái ngược hòan tòan với lối kiến trúc roman có vòm tròn, tường dày.. có vẻ ngày càng trở nên đơn điệu. Các mái vòm nhọn, các bức tường gạch mỏng, họa tiết sắc nhọn… tạo cho những nhà thờ theo phong cách gothic một vẻ ấn tượng thanh thóat tuyệt đẹp ngay lập tức. Ngòai ra, mái vòm nhọn làm các bức tường trở nên cao hơn, cao hơn đủ để người họa sĩ thỏa sức sáng tạo những bức tranh kính khổng lổ đầy màu sắc lấp lánh chưa từng có trước đây. Từ đây, thời đại của kiến trúc roman đã đặt dấu chấm hết. Thay vào đó là thời đại huy hòang của kiến trúc gothic. Các nhà thờ theo kiểu này được xây dựng nhiều như nấm mọc sau mưa: nhanh chóng và vô số, đặc biệt là tây Âu có tốc độ và số lượng cao nhất. Nhà thờ đầu tiên xây dựng theo lối kiến trúc này là Saint-Denis tại Pháp vào năm 1140.
Woah, thế kỉ tiếp theo đó là 100 năm thịnh vượng của kiến trúc gothic! Thời gian này, chính xác hơn là cuối thế kỉ 13, phong cách hội họa gothic (gothic paiting) cũng ra đời. Sự ra đời này có thể nói hòan tòan dựa vào đạo Cơ đốc (Christianity). Như đã biết thế kỉ 13 nằm trong giai đọan đỉnh cao của Cơ đốc giáo. Vì vậy bất kì thay đổi nào ở nhà thờ cũng đều có tác động lớn đến tiềm thức của dân chúng – những con người ngoan đạo. Sự thay đổi ở phong cách, ý tưởng, chi tiết, màu sắc trong các tác phẩm hội họa được nhận thấy rõ ràng trong hơn một thế kỷ qua, từ khi nhà thờ kiểu gothic Saint-Denis được đặt những viên gạch đầu tiên. Đó là do hình ảnh nhà thờ hòan tòan mới thúc đẩy họ có một cái nhìn mới mẻ hơn. Năm 1280 là thời điểm phong cách hội họa gothic định hình hòan tất. Các họa sĩ Ý là những người đã có công tập hợp lại các thay đổi trong phong cách hội họa trong hơn 1 thế kỷ qua và áp dụng tất cả trong tranh của họ. Và các tác phẩm đó được xem là các tác phẩm theo phong cách gothic đầu tiên. Điểm khác nhau đặc trưng giữa chúng với các tác phẩm cùng thời thứ nhất là chỉ theo trường phái tự nhiên, thứ hai là cái tự nhiên đó được hiện thực hóa tối đa. Đây là trường phái hội họa chỉ mô tả cuộc sống thực tại và bỏ đi tất cả những yếu tố siêu phàm hay thuộc về tâm linh. Cũng như kiến trúc, phong cách hội họa gothic ngay lập tức lan rộng khắp châu Âu và đạt đến đỉnh cao ngay trong giai đọan đầu của thời kì Phục Hưng (The Renaissance XIV, XV, XVI) rồi kết thúc vào cuối thế kỉ 15. Mặc dù không được phát triển và giữ gìn lâu dài nhưng ta thấy phong cách này đã có ảnh hưởng như thế nào qua rất nhiều tác phẩm được lưu giữ tại các viện bảo tàng nghệ thuật khắp châu Âu.
|
08-01-2009, 05:07 PM
Chế độ bình thường
